Darmowy miernik internetu od UKE. Jak zamówić Whitebox 8+ i co naprawdę daje raport

W pierwszych dniach września media obiegła wiadomość, że „UKE rozdaje mierniki internetu, wystarczy podać adres". Zanim rzucisz się do formularza, dwa sprostowania. Po pierwsze, urząd niczego nie rozdaje, tylko użycza: urządzenie pozostaje własnością Skarbu Państwa i trzeba je odesłać. Po drugie, to nie jest nowość. Instrukcja zamawiania wisi na stronie UKE od grudnia 2023 roku, a certyfikat dla całego systemu prezes UKE podpisał w lipcu 2025. Nowe jest tylko to, że ktoś to wreszcie zauważył.

Mimo to warto się tym zainteresować. Po raz pierwszy zwykły abonent dostaje do ręki narzędzie, którego wyniku operator nie może zbyć zdaniem „u nas wszystko działa".

Co właściwie dostajesz

Whitebox 8+ to niewielkie pudełko, które podłącza się kablem sieciowym (RJ-45) do portu LAN routera. Nie potrzebuje komputera, nie trzeba nic klikać. Urządzenie samo, w tle, wykonuje pomiary: prędkość pobierania i wysyłania, opóźnienie oraz jego zmienność. Robi to do 24 razy na dobę, a pomiar startuje tylko wtedy, gdy w sieci nie ma innego ruchu (poniżej 200 kb/s), żeby oglądany właśnie film nie zaniżał wyniku.

Minimalny okres pomiarowy to dwa pełne cykle dobowe. Po odesłaniu zestawu w Platformie Usług Elektronicznych UKE pojawia się raport z prędkościami minimalnymi, zwykle dostępnymi i maksymalnymi oraz opóźnieniem, czyli dokładnie w tych kategoriach, w których operator opisuje usługę w umowie.

Cały System Monitorowania Jakości Internetu (SMJI) powstał w latach 2022–2023 za blisko 21 mln zł, w 85 procentach z pieniędzy unijnych. Zapłaciliśmy za niego wszyscy, więc szkoda z niego nie korzystać.

Jak zamówić Whitebox 8+ krok po kroku

1. Wejdź na Platformę Usług Elektronicznych UKE (zakładka „PUE" na stronie uke.gov.pl).
2. Wybierz zakładkę „Konsument", a w niej usługę „SMJI". Kliknij zielony symbol wypełniania formularza.
3. Zaloguj się przez Węzeł Krajowy, na przykład Profilem Zaufanym. Jeśli nie masz konta na PUE, zarejestruj je i potwierdź link z e-maila.
4. Uzupełnij dane w zakładce „Twoje konto", a potem otwórz „Wniosek o udostępnienie próbnika konsumenckiego w celu dokonania pomiaru jakości usługi dostępu do sieci Internet".
5. W panelu „Dane wniosku" podaj adres, pod którym korzystasz z internetu, nazwę dostawcy, maksymalne prędkości pobierania i wysyłania z umowy oraz adres dostawy urządzenia.
6. Zaznacz zgody, potwierdź zapoznanie się z regulaminem, wpisz miejscowość i datę, kliknij „Zapisz i przejdź dalej".
7. W zakładce „Dokumenty do podpisu" wybierz „Akcje", potem „Podpisz": Profilem Zaufanym albo podpisem kwalifikowanym lub osobistym (e-dowód). Na koniec „Wyślij".

Kurier przywozi zestaw na koszt UKE, w paczce jest instrukcja i etykieta zwrotna. Prędkości z umowy znajdziesz w regulaminie usługi albo w podsumowaniu oferty. Jeśli ich nie masz, poproś operatora o dokument z parametrami, ma obowiązek je podać.

Zasady, o których media nie piszą

• Tylko internet stacjonarny. Światłowód, kabel, DSL. Nie zmierzysz nim LTE ani 5G, choćby stał w domu w postaci routera.
• Łącze do 1 Gb/s. Przy ofertach 2 Gb/s i szybszych urządzenie nie pokaże pełnej prędkości.
• Jedno urządzenie na osobę. Drugi zestaw tylko w uzasadnionych przypadkach, na przykład przy dwóch adresach albo dwóch dostawcach.
• Odpowiadasz za sprzęt od doręczenia do zwrotu. Uszkodzony albo nieodesłany zestaw oznacza obciążenie kosztem naprawy lub zakupu nowego.
• Raport dopiero po zwrocie zestawu w należytym stanie.
• Kabel, nie Wi-Fi. Urządzenie mierzy to, co wchodzi do routera. Jeśli problem masz na kanapie przez Wi-Fi, raport tego nie pokaże, bo to nie jest wina operatora.

Co daje taki raport

Zgodnie z art. 4 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2015/2120 znacząca, stała lub regularnie powtarzająca się rozbieżność między rzeczywistą a umowną wydajnością usługi, stwierdzona certyfikowanym mechanizmem monitorowania, jest uznawana za nienależyte wykonanie umowy. Regulamin SMJI wprost mówi, że raport może być takim dowodem. To zmienia układ sił w reklamacji: nie musisz udowadniać, że mierzyłeś poprawnie, bo mierzył urząd.

Ścieżka jest prosta. Składasz reklamację u operatora i dołączasz raport. Operator ma 30 dni na odpowiedź, a milczenie oznacza uznanie reklamacji. W zależności od skali rozbieżności możesz żądać usunięcia usterki, obniżenia opłaty, a przy uporczywym niedotrzymywaniu parametrów rozwiązać umowę bez kary. Jak to zrobić bez płacenia za pozostałe miesiące, opisałem w tekstach jak wypowiedzieć umowę internetową i jak rozwiązać umowę przed terminem, a o odszkodowaniu przy wcześniejszym rozwiązaniu w artykule odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy.

Jeśli nie chcesz czekać na kuriera, jest druga certyfikowana droga: aplikacja PRO Speed Test na komputer, działająca od grudnia 2018 roku. Warunek ten sam, komputer podłączony kablem, i seria pomiarów, nie jeden. Wersja w przeglądarce i w telefonie ma tylko charakter informacyjny.

Dlaczego zwykły test w przeglądarce nie wystarczy

Od stycznia użytkownicy wykonali w naszym teście prędkości 1 277 pomiarów. Mediana pobierania to 63 Mb/s, mediana wysyłania 23 Mb/s, opóźnienie 69 ms. Prawie połowa wyników (44 proc.) nie przekracza 50 Mb/s, a tylko 14 proc. przekracza 300 Mb/s. Na papierze Polska jest krajem gigabitowego światłowodu, a w praktyce większość ludzi mierzy swoje łącze w warunkach, które z umową nie mają wiele wspólnego.

Ta tabela nie dowodzi niczego poza jednym: różnica między pomiarem po kablu a po Wi-Fi jest siedmiokrotna. Nasz test jest orientacyjny, bez kontroli warunków. Whitebox mierzy w warunkach, które kontroluje urząd. Dlatego jego raport ma wartość w sporze, a zrzut ekranu ze speedtestu nie.

Kiedy to ma sens, a kiedy szkoda czasu

Ma sens, gdy masz umowę na konkretną prędkość, komputer podłączony kablem pokazuje wyraźnie mniej, a operator odpowiada, że wszystko jest w porządku. Wtedy dwie doby pomiaru urzędowym urządzeniem kończą dyskusję.

Szkoda czasu, gdy problem jest w Wi-Fi (słaby zasięg w drugim pokoju, stary router, zapchane pasmo 2,4 GHz) albo gdy masz internet mobilny. W pierwszym przypadku pomoże lepszy router lub kabel, w drugim SMJI w ogóle nie działa.

Jest też trzeci scenariusz, najczęstszy w pytaniach, które do nas trafiają: łącze jest po prostu za wolne, bo w budynku nie ma niczego lepszego. Raport UKE nie zmieni technologii w ścianie. Wtedy lepiej sprawdzić, czy pod Twoim adresem nie pojawił się już światłowód innego operatora. Wpisz adres i zobacz, jakie łącza są dostępne w Twoim budynku. Baza obejmuje ponad 53 tys. miejscowości i kilkuset operatorów.

Źródła: regulamin e-usługi SMJI i instrukcja zamawiania Whitebox 8+ (uke.gov.pl, grudzień 2023), komunikat UKE o certyfikacie SMJI z 25 lipca 2025 r., art. 4 ust. 4 rozporządzenia (UE) 2015/2120, dane z testu prędkości dostawcyinternetu.pl (1 277 pomiarów, 11 stycznia – 4 września 2026). Stan na 4 września 2026 r.